De Enneagram persoonlijkheidstypes eenvoudig onthuld via hun totemdier

Een toegankelijke kijk op de negen Enneagram types en hun natuurlijke kwaliteiten

Al eeuwenlang zetten mensen de dierenwereld in om iemands temperament en persoonlijkheid te duiden. Het toekennen van een totemdier aan de leden van de jeugdbeweging is daar vandaag de dag nog een voorbeeld van. Totemdieren spreken tot de verbeelding en brengen iemands persoonlijkheid vaak verrassend treffend in beeld.

Inderdaad, soms begrijpen we onszelf en de ander niet beter door meer woorden te gebruiken, maar net door een beeld toe te laten. Denk aan een dier en bepaalde eigenschappen komen meteen en louter gevoelsmatig naar de voorgrond. Het totaalbeeld schetsen van iemands persoonlijkheidsprofiel is daarentegen een pak complexer.

Waarom zetten we totemdieren dan ook niet meer in op het terrein van de persoonlijke ontwikkeling? Met zulk een metafoor bieden we voor volwassenen die willen groeien een toegankelijke opstap naar meer inzicht in hun natuurlijke kwaliteiten en waar je energie verliest door tegen die natuur in te gaan.

Het Enneagram als instrument, het totemdier als vertaalslag

Wie zichzelf beter wil begrijpen en belemmerende patronen wil herkennen en overstijgen, heeft inzicht nodig in zijn persoonlijkheid en in de diepere drijfveren die deze vorm geven. Onze persoonlijkheid heeft immers een enorme impact op ons leven: ze stuurt onze gedachten, kleurt onze gevoelens en geeft richting aan ons handelen. Ze zit voor een groot stuk mee aan het stuur van onze levenswandel.

Het Enneagram reikt op dat vlak een rijke bron van wijsheid aan. Dit instrument voor zelfontplooiing brengt negen persoonlijkheidstypes in kaart, elk met hun kern en hun innerlijke en uiterlijke dynamieken, in vele gelaagdheden.

Maar net die rijkdom kan ook overweldigend zijn. Voor vele mensen blijft het Enneagram abstract of moeilijk te vatten, waardoor persoonlijke ontwikkeling zwaar of complex aanvoelt. Precies daar maakt de dierenmetafoor een krachtige vertaalslag: met weinig woorden wordt veel duidelijk. Door een Enneagram type te koppelen aan een totemdier herkennen we onszelf sneller, voelen we intuïtief wat bedoeld wordt en groeit de waardering voor onze natuurlijke kwaliteiten.

De eenvoud van intuïtieve, gevoelsmatige herkenning

Laatst vroeg ik onze achttienjarige dochter tijdens een gesprek bij het avondeten hoe zij de persoonlijkheid van haar tante zou beschrijven. ‘Welke eigenschappen zou je haar toekennen?’, vroeg ik. Ze moest even zoeken naar woorden.

Toen stelde ik de vraag anders: ‘Moest je haar een totemdier geven, welk dier zou dat dan zijn’? Onmiddellijk antwoordde ze: ‘Een leeuwin’. De toelichting kwam als vanzelf: ‘Ze heeft een sterke eigen mening, ze hakt snel knopen door en ze is recht door zee. Daarnaast steunt ze mij onvoorwaardelijk, ik kan altijd bij haar terecht’.

Meer treffend had ze de persoonlijkheid van haar tante, Enneagram type ACHT, niet kunnen verwoorden.

Wanneer we denken aan een dier, gebeurt er iets magisch: we hoeven het niet te ontleden, we voelen het. Een pauw is expressief en uniek. Het beeld spreekt voor zich, je hoeft geen grote analyses te maken. Dieren spreken rechtstreeks tot onze intuïtie en dat is precies het punt waar innerlijke wijsheid groeit.

Onze kwaliteiten in hun natuurlijke glorie

De dierenmetafoor nodigt uit om onze natuurlijke eigenschappen – bij onszelf en de ander – snel te herkennen en te benoemen. Dat vergroot niet alleen het begrip, maar ook de waardering voor wie we in essentie zijn. We begrijpen en waarderen onszelf meer in onze natuurlijke kracht.

Een vos is sluw, ja. Maar hij is ook intelligent en behendig en hij beschikt over een uitzonderlijk aanpassingsvermogen. Hij denkt strategisch en vindt slimme wegen om zijn doel te bereiken.

Wanneer we over onze eigen kwaliteiten nadenken, blijven we vaak eerder hangen in onze valkuilen of vinden we deze eigenschappen bij onszelf helemaal niet zo bijzonder. Bij dieren daarentegen zien we diezelfde eigenschappen in hun volle glorie.

Dieren verbergen zich niet zoals mensen dat doen, ze dragen geen maskers, ze twijfelen niet aan zichzelf, schamen en verontschuldigen zich niet voor wie ze zijn en proberen niet iemand anders te worden. Ze leven vanuit hun natuur en vertrouwen op hun kracht.

Kun je je voorstellen dat een eekhoorn liever een olifant zou zijn? Of dat de mier verlangt naar meer spontaniteit? Elk dier klopt zoals het is. Het is niet goed of slecht, het is wat het is.

Precies daarom vormen dieren zo’n treffende spiegel voor de mens. Door jezelf te herkennen in het dier, wordt duidelijk wat jouw natuurlijke kwaliteiten zijn en waar je energie verliest door tegen je eigen natuur in te gaan. Het maakt zelfreflectie ook toegankelijker omdat we minder oordeel verbinden aan onze persoonlijkheidseigenschappen, benaderd vanuit het totemdier.

De dierenmetafoor stimuleert ons om onze eigen krachtige, natuurlijke zelf (weer) te ontdekken en te omarmen.

instant inzichten en AHA momenten

Lees even mee over het Enneagram persoonlijkheidstype DRIE en de vos.

Type DRIE is energiek, doelgericht en competitief. Hij heeft een drang om te excelleren en om succesvol te zijn in wat hij onderneemt. Net als de vos heeft hij een neus voor opportuniteiten en voelt hij als geen ander aan waar er een kans ligt op succes. Vervolgens gaat hij, wendbaar en behendig als hij is, razendsnel aan de slag. Hij zet zijn talenten slim in, kiest de meest efficiënte route en overwint obstakels om zijn doel te halen.

Waar zit ons oordeel? We zien type DRIE wel eens als geslepen of als het competitiebeest met sterallures voor wie falen geen optie is. We denken: ‘die heeft het hoog in zijn bol’.

Maar Type DRIE’s diepere drijfveer is om waardevol te zijn. Hij toont ons ook dat het onmogelijke mogelijk wordt wanneer focus, daadkracht en een intelligente aanpak samen komen. De vos herinnert ons er aan dat we met een helder doel voor ogen en met gerichte actie onze stoutste dromen kunnen realiseren.

persoonlijke groei mag ook luchtig zijn

We denken vaak dat persoonlijke ontwikkeling zwaar moet zijn, dat we moeten graven, analyseren en doorworstelen. Soms heeft dat zeker zijn plaats, maar zo hoeft het niet altijd te gaan.

De dierenmetafoor laat zien dan één helder beeld soms al volstaat voor diepe inzichten. Ze nodigt uit om minder te denken en meer te voelen, om milder te kijken naar wat is en van daaruit stap voor stap te groeien.

Deze luchtigheid is geen oppervlakkigheid. Het is een zachte weg naar zelfinzicht, waardering voor je naturel en het loslaten van patronen die je niet langer dienen.

Ontdek het totemdier voor elk Enneagram type

Ben je benieuwd welk totemdier de natuurlijke kracht van elk Enneagram persoonlijkheidstype weerspiegelt? Download dan het gratis overzicht van de negen Enneagram types en hun totemdier.

Verdiepen in de Enneagram persoonlijkheidstypes via de wijsheid van de dieren

Wil je dieper duiken in de wereld van de Enneagram persoonlijkheidstypes en hun totemdier? In mijn e-book werk ik het vergelijk tussen mens en dier uit voor alle negen Enneagramtypes. Dit boek nodigt uit om via de dierenwereld de unieke, natuurlijke kracht van jezelf en de ander met nieuwsgierigheid en mildheid te ontdekken.